Nếu ai có dịp ghé đất Trà Vinh, được thưởng thức bún nước lèo, ăn đủ loại cây trái ngon ngọt mà chưa la cà vào gánh hàng rong của người miền Tây thưởng thức một chầu bánh ống, thứ quà quê dân dã xứ miệt sông nước này thì chưa trọn thú.

Bánh ống hay còn gọi là xôi ống, được bán nhiều ở các lề đường góc phố xứ Trà. Gánh hàng bánh ống nhỏ xinh, chỉ một chiếc nồi đất với chục cái ghế nhựa là du khách có thể tha hồ ngồi nhân nha thưởng thức. Với nhiều người, cái thú khi ăn bánh ống không chỉ vì đó là thứ bánh lạ lẫm mà còn bởi vừa được ăn vừa được ngắm nghía những đôi bàn tay thoăn thoắt làm bánh, cầu kỳ và khéo léo như lôi cuốn người ta theo giai điệu “bột và ống”.

Những người dân xứ Trà hồn hậu cắt nghĩa tên bánh được xuất phát từ chính cách làm ra bánh. Bánh có hình tròn thuôn dài, được hấp trong hai khuân ống bằng kim loại dựng đứng nên gọi là bánh ống, giản dị mà dễ nhớ.


Nếu như các loại bánh khác thường chú trọng về chọn nguyên liệu thì bánh ống không thế. Không cầu kỳ trong nguyên liệu, chỉ với bột gạo nếp đem sát rồi trộn nhào với nước cốt dừa sao cho hơi ướt nhưng vẫn giữ được độ tơi xốp. Khâu còn lại là làm khuân bánh để cho ra lò mẻ bánh ống tròn thơm, trắng trong.

Trên cái nồi đất nghi ngút khói của người bán hàng, hai ống kim loại được gắn vào nắp nồi gang, bên dưới là nồi nước sôi sung sục bốc khói nghi ngút. Hai cái ống tròn có đường kính bằng đồng xu, dài chừng gang tay, nắp của hai ống là đồng xu, cái lỗ giữa đồng xu đặt vừa chiếc que tre. Bắt đầu mẻ bánh, người bán hàng vốc nắm bột gạo vào trong lòng bàn tay hơi nắm lại, mấy ngón bàn tay kia đưa đẩy cho bột vào vừa ống. Ở giữa que tre vẫn ló lên, sau đó đậy nắp đồng xu lại.

Chỉ vài phút sau, mùi nếp thơm nghi ngút tức bánh đã chín, người bán hàng lấy đồng xu ra, rút hai chiếc que tre, cả hai chiếc bánh ra theo, đặt nhẹ nhàng lên lá chuối xanh chuẩn bị sẵn. Chiếc bánh ống trắng muốt, mịn màng thơm phảng phất nổi bật trên nền lá chuối xanh.

Khi khách tới ăn, người bán hàng rạch nhẹ một bên bánh và cho thêm dừa nạo, hoặc muối vừng rồi gói lại bắng lá chuối cho nhân khỏi vương ra. Khách cầm bánh ống, vân vê nhẹ tấm lá chuối còn nóng hổi, cắn nhẹ miếng bánh mà cảm giác xốp xộp, ngậy của nước dừa, thơm dẻo của hương nếp.

Ngoài màu sắc trắng trong, bánh ống còn có thêm màu xanh mát của lá dứa, kích thước cũng to hơn trông rất bắt mắt và vẫn giữ nguyên được độ dẻo thơm, mịn màng. Nếu có dịp thưởng thức bánh ống tại xứ Trà, do chính bàn tay những con người nơi đây làm du khách sẽ nếm được trọn cái hương vị thơm ngon ấy