Kết quả 1 đến 4 của 4
  1. #1
    Banned
    Ngày tham gia
    Jul 2011
    Bài viết
    597
    Post Thanks / Like

    Bí ẩn khu rừng Y Tý

    "Y Tý đẹp lắm, đi không?"- một anh bạn người dân tộc Hà Nhì rủ rê. Bị thôi thúc bởi ham muốn tìm hiểu miền đất lạ, chúng tôi vội thu xếp lên đường.Sau một tuần lang thang ở khu rừng nguyên sinh Y Tý, huyện Bát Xát, tỉnh Lào Cai, chúng tôi đã khám phá ra những bí ẩn trong khu rừng thiêng này và một lời thề giữ rừng đầy trách nhiệm.

    Theo chân “Gạ ma à guy" đột nhập rừng thiêng

    "Ngày ấy ở bản có anh Lù Si Nế khỏe mạnh lực lưỡng nhất bản, sức vóc vật ngã cả con trâu mộng, lại có tài bắn cung rất giỏi. Ỷ vào sức mạnh, Nế thường vào rừng bắn chim, bẫy thú mang về nhà ăn. Bỗng nhiên một hôm người ta thấy Nế… "lặn" hàng tháng trời không "sủi tăm". Dân làng ai cũng tưởng anh xuống dưới xuôi bán lông thú.

    Ít lâu sau, thầy cúng Pìu Cheo Ly dẫn cả dân bản đi xem một cơ thể người đang trong thời kỳ phân hủy. Cạnh cái xác là cây cung - vật "bất ly thân" của Lù Si Nế. Xem kỹ, người ta còn phát hiện ra trái tim trong lồng ngực chàng thanh niên này đã bị móc mất. Xung quanh xác là những vết chân hổ to như cái bát đựng canh. Thầy cúng bảo, thần rừng đã hóa thân thành "ông Hổ" trừng phạt những kẻ đã ngang nhiên vi phạm vào luật lệ của rừng".

    Trong ánh lửa bập bùng một đêm mùa hạ, "Gạ ma à guy" (người chịu trách nhiệm tế lễ cúng rừng), Chu Thó Xe, ở bản Lao Chải, xã Y Tý, kể với chúng tôi như vậy.
    Năm nay ông Xe đã 69 tuổi nhưng vẫn còn khỏe lắm. Đặc biệt ông có thể uống liền tù tì cả chai rượu Shan lùng trứ danh đất Lào Cai. Trong men say của thứ rượu "nặng đô" này cùng tiếng gió vi vút quanh căn lều giữa rừng già Y Tý, ông Chu Thó Xe kể cho chúng tôi nghe những giai thoại xung quanh khu rừng thiêng.

    Hồi Xe còn bé tý, khi ấy rừng già rậm rạp hơn bây giờ nhiều. Trong rừng còn rất nhiều loài thú quý hiếm. Tuy nhiên, theo như tập tục ngàn đời truyền lại thì người Hà Nhì không bao giờ được vào rừng chặt phá cây cối hoặc săn bắt thú một cách bừa bãi. Tất cả những hành vi liên quan tới rừng đều phải hỏi ý kiến của Giàng, thông qua các thày mo, thày cúng.

    Mới đây thôi, hồi năm 2009, nhà Tráng A Do vác dao vào rừng, chặt mấy cành củi khô về sưởi. Vừa chặt hôm trước, hôm sau Do bỗng nhiên… lăn đùng ra ốm.
    Nghe tin ấy, bố Do mới phải mời thày cúng về rồi xin phép vào khu rừng thiêng, lập lễ tạ lỗi với thần rừng. Vài hôm sau thì bệnh của Do đỡ hơn, song vẫn chưa đi lại bình thường được. Thương gia cảnh của Do, cả bản xúm lại, người cho vay giống, người góp công gieo mạ, lấy nước về đám ruộng nhà nó. Rồi chính quyền xã còn cho vay tiền nuôi gà, nuôi lợn. Tết năm nay thì nhà nó hết đói rồi, lại có lợn, có gạo để "trả nợ" lần phá rừng trước.


    Rừng treo núi đá

    Ông Ly Cò Dớ là người Hà Nhì song gốc gác ở mãi tít bên xã Ka Lăng, huyện Mường Tè, tỉnh Lai Châu. Từ nãy giờ ông ngồi im nghe Chu Thó Xe kể chuyện, bây giờ mới lên tiếng. Ở quê ông, người ta chọn rừng thiêng bằng một cách rất đặc biệt. Ông trưởng làng (thôn trưởng) - "Gà ma pố" đứng ở đầu bản ném lên phía trên bản quả trứng gà. Quả trứng rơi ở vị trí nào thì đó sẽ là ranh giới thôn trại (nơi ở) với khu rừng thiêng. Mỗi khi gieo hạt cho một vụ mùa mới người Hà Nhì bao giờ cũng phải khấn hồn cây và thần rừng "A Pố Xả Kha".

    Chu Thó Xe quay sang giải thích, "A Pố Xả Kha" theo truyền thuyết của người Hà Nhì là con thứ 5 của Ngọc Hoàng. Thần rừng "A Pố Xả Kha" là phúc thần nhưng cũng trừng trị nghiêm khắc những kẻ nào phá hoại cây rừng, thú rừng.

    Chúng tôi đề nghị ông Chu Thó Xe làm lễ xin phép thần rừng cho vào thăm khu rừng cấm. Nhìn thẳng vào mặt chúng tôi một cách chăm chú, đôi mắt ông bỗng rực lên như hai hòn than hồng giữa đêm tối. Rồi ông quay lên bàn thờ, miệng lầm rầm khấn vái. Lát sau, ông quay lại bảo: "Giàng đã cho phép anh được vào thăm rừng thiêng. Anh nên ngủ sớm lấy sức, mai đi sớm".

    5g sáng hôm sau, ông Xe đã lôi tôi dậy lên đường vào rừng. Từ xa, rừng hiện lên như cánh cung khổng lồ treo trên hai đầu núi đá. Con đường hướng về phía khu rừng mỗi lúc một dốc ngược lên, quanh co, len lỏi trong biển sương giăng, đúng như như người Mông và người Hà Nhì thường gọi: "đường lên giời".

    Chúng tôi mải miết leo dốc cả trưa, người vã hết mồ hôi nhưng khi vừa chạm vào phía dưới "cánh cung rừng" thì bất ngờ khí trời mát lạnh ùa tới, ngỡ như đang ở Sa Pa. Dưới bìa rừng, cây thảo quả phủ một màu xanh nâu trải dài bạt ngàn...

    Gần đến khu rừng cấm "Gà Ma Do", Xe đi chậm dần vạch đường dẫn lối cho chúng tôi vào. Đến một chỗ có hai cây cổ thụ uốn như chiếc cổng chào, ông ra hiệu cho chúng tôi quỳ lạy, miệng lại một lần nữa khấn vái xin phép "thổ công" cho người lạ được vào thăm rừng.

    Rồi ông quay lại, bảo: Thần rừng chưa cho phép vào thăm, anh chịu khó ra gốc cây kia ngồi chờ.” Tôi cứ nằn nì, đòi vào bằng được. Ông Xe mới bày kế, cho tôi mượn chiếc áo. "Nhưng chỉ được vào thăm cho đến khi có ánh nắng chiếu vào là phải ra ngay, nếu không sẽ bị thần rừng trừng phạt". Tôi lập tức đồng ý.

    Trên đường về, ông Xe giải thích: Với người Hà Nhì, rừng thiêng quan trọng nhất là rừng thờ thần hộ mệnh của thôn trại (người Hà Nhì đen gọi là "Gà Ma Do". Người Hà Nhì hoa gọi là "Gà Ma Thú"). Khu rừng thiêng này nằm ở phía trên thôn trại, từ đây có thể nhìn bao quát toàn thôn trại. Rừng thiêng "Gà Ma Do" ở phía trên thôn trại "Phu" nên các gia đình không được làm nhà vượt qua rừng thiêng. Khi lập thôn trại, các già làng, thầy cúng phải chọn khu rừng thiêng "Gà Ma Do" đầu tiên.


    Hai thày cúng hành lễ ở rừng Gạ Ma Gio

    Lời thề giữ rừng

    Để tìm hiểu tập tục cúng rừng của người Hà Nhì, chúng tôi tìm đến nhà, ông Ly Dờ Có, Chủ tịch xã Y Tý. Ly Dờ Có tự hào kể với chúng tôi, nhờ có những "lời thề giữ rừng" truyền từ đời này sang đời khác, cộng với việc lãnh đạo huyện, xã luôn quán triệt tạo điều kiện tốt nhất cho nhân dân bảo vệ rừng mà gần 6.000 ha rừng nguyên sinh của xã mấy trăm năm tuổi vẫn được giữ nguyên vẹn. Mỗi năm vào đầu xuân, xã đều tổ chức ngày hội trồng rừng để cho nhân dân trong xã trồng thêm cây mới vào những chỗ mà cây cũ bị mục. Rồi Chủ tịch Có dẫn chúng tôi đến nhà Kiểm lâm viên thôn Lao Chải, Phu Chê Sa - một trong số những người hiểu rõ nhất về tập tục giữ rừng ở Y Tý.

    Sa kể, từ khi anh còn bé tý mỗi khi nhà có đám hiếu hỷ thì người cao tuổi nhất của cả họ sẽ gọi mọi người quây quần bên bếp lửa kể về những câu chuyện mà các cụ đã truyền lại. Rằng từ xa xưa người Hà Nhì làm nương giỏi và rất yêu quý rừng. Mọi người chỉ khai phá vừa đủ diện tích canh tác, còn lại là dành đất cho rừng. Ai có việc cần gỗ, phải xin thôn, bản và cũng chỉ được chặt vừa đủ, chủ yếu là tỉa cành khô, cây bệnh, cớm nắng, cây leo...

    Chị Hầu Thị Mỷ, nguyên Chủ tịch Hội phụ nữ xã Y Tý kể với chúng tôi. Người Hà Nhì cũng có một điều luật bất thành văn truyền từ mấy trăm năm nay để bảo vệ rừng, đó là người nào muốn xin gỗ về dựng nhà, làm vật dụng như giường tủ… đều phải xin phép kiểm lâm viên. Xin bao nhiêu, để làm gì đều phải ghi rõ vào một tờ trình, khi kiểm lâm viên thống nhất đồng ý ký duyệt vào đó thì mới được vào rừng khai thác. Bên cạnh đó, trong tờ trình ghi xin bao nhiêu cây thì phải lấy đúng số đó, nếu lấy hơn là bị phạt.

    Ngoài ra, người dân muốn vào rừng kiếm củi làm chất đốt thì cũng chỉ được lấy vào một ngày nhất định.

    Sau kết thúc ngày lấy củi, kiểm lâm viên sẽ đi từng nhà để kiểm tra. Nếu phát hiện nhà nào chỉ cần có một cành củi tươi thôi là cũng bị phạt theo lệ làng. Án phạt được coi là khá nặng (so với mức sống của người dân ở đây). Đó là phạt một con lợn béo 50 cân, 60 lít rượu và 40 cân gạo trắng để làm lễ cúng tạ lỗi với thần rừng.

    Vẫn theo chị Mỷ, cách đây mấy năm, có một nhóm lâm tặc ở dưới xuôi mò lên đây định "kiếm ăn". Bọn chúng mang cưa máy, xe tải rồi lập lều lán nhăm nhe định "xẻ thịt" rừng già Y Tý. Thế nhưng chúng vừa động vào một thân cây liền bị kiểm lâm viên tổ chức cùng CA xã, quần chúng nhân dân bao vây, giải lên CA huyện xử lý.

    Cứ như thế, rừng già Y Tý được bảo vệ qua bao đời nay. Nó đã và đang trở thành địa điểm du lịch nổi tiếng của huyện Bát Xát nói riêng và tỉnh Lào Cai nói chung.



    Chia sẻ cùng bạn bè

    |

  2. #2
    Senior Member Meoluoi9x's Avatar
    Ngày tham gia
    Jul 2011
    Bài viết
    2,622
    Post Thanks / Like
    Đợt trước cũng đọc về 1 bài viết liên quan đến khu rừng này rồi
    Địa điểm du lịch sinh thái tuyệt vời



    Chia sẻ cùng bạn bè

    |

  3. #3
    Senior Member
    Ngày tham gia
    Aug 2011
    Bài viết
    389
    Post Thanks / Like
    lời thề giữ rừng ^^
    chính những người dân tự giữ khu rững là biện pháp hữu hiệu nhất



    Chia sẻ cùng bạn bè

    |

  4. #4
    Senior Member Taeyeon0903's Avatar
    Ngày tham gia
    Jul 2011
    Bài viết
    378
    Post Thanks / Like
    Khu rừng được như bây giờ cũng nhờ 1 phần công lao không nhỏ của những người dân ^^



    Chia sẻ cùng bạn bè

    |

Facebook comments



Tag của Chủ đề này

Đánh dấu

Quyền viết bài

  • Bạn Không thể gửi Chủ đề mới
  • Bạn Không thể Gửi trả lời
  • Bạn Không thể Gửi file đính kèm
  • Bạn Không thể Sửa bài viết của mình
  •