Ấn tượng đầu tiên khi du khách tới Sa Pa hôm nay là một không gian trong lành, đường phố phong quang sạch đẹp, con người hồn hậu thân thiện và cởi mở. Tại những điểm tập trung công cộng, mọi người dễ bắt gặp những tấm biển nêu thông điệp ngắn gọn, nhưng quan trọng về ứng xử trong du lịch, trong đó, có vấn đề về giữ gìn môi trường sạch.


Sa Pa huyền ảo
Chính xác thì đó là tấm biển: "Quy chuẩn hành vi ứng xử dành cho du khách" do UBND huyện Sa Pa làm theo kinh nghiệm học tập được ở các vùng du lịch nổi tiếng trong nước và quốc tế. Thông điệp nêu rõ: Làm theo những quy chuẩn này, sẽ thêm thú vị cho chuyến du ngoạn, sẽ làm cho người dân và chính bản thân quý khách thấy thoải mái… Dòng đầu tiên trong bảng quy chuẩn được ưu tiên cho thông điệp giữ gìn môi trường sạch đẹp: "Please do not litter, please dispose of your garbage in a designated place or container" - Xin đừng vứt rác bừa bãi, hãy bỏ rác vào thùng hoặc những nơi quy định". Sau đó là các nội dung liên quan đến thuần phong mỹ tục và một số điểm đáng chú ý khi vào thăm bản, làng người dân tộc thiểu số; thông điệp liên quan đến chấp hành pháp luật; và cuối cùng là một thông điệp tổng quát: Xin vui lòng tôn trọng con người, môi trường và văn hóa của chúng tôi.

Bảng quy chuẩn này được dựng ở nhiều nơi, trong đó có những điểm rất hiệu quả, thu hút sự chú ý của nhiều du khách như: bên khuôn viên Đài Sen Thư Bác, hoặc ở điểm ngắm cảnh ruộng bậc thang bản Lao Chải trên đường du lịch Sa Pa - Hầu Thào - Bản Dền. Hầu hết du khách trong nước và nước ngoài đều dừng chân đọc bảng quy chuẩn này và có tác dụng như cẩm nang du lịch khi tiếp cận vào vùng du lịch cũng như người dân bản địa. Phạm Thúy Mai, khách du lịch từ Hà Nội lên cho biết: "Tôi cảm thấy như được dặn dò trước khi vào thăm cuộc sống của dân bản, có những điều như đừng xoa đầu trẻ nhỏ hoặc đừng chụp ảnh trẻ sơ sinh, đó là những kiêng kỵ, tôn trọng phong tục của người dân và đặc biệt là sự nhắc nhở về giữ gìn môi trường xanh, sạch, đẹp". Còn anh Michel Vicky, du khách Pháp thì cho rằng: "Những thông điệp của chính quyền huyện đưa ra là rất chính xác. Mặc dù chúng tôi luôn ý thức về rác thải du lịch, nghĩa là nếu có vứt bỏ túi nilon thì phải đút túi, đến điểm nào có thùng rác thì mới bỏ, nhưng cũng còn có người vứt rác không đúng chỗ. Cho nên thông điệp đầu tiên trong bảng quy chuẩn đó không bao giờ là thừa".

Ngoài những biện pháp tuyên truyền, thì Sa Pa rất quan tâm đến vấn đề thu gom và xử lý rác thải, tạo ra những chế tài vừa khơi dậy lòng tự hào của người dân bản địa, vừa nghiêm khắc trong xử lý vi phạm. Cùng với đó là phát động sáng kiến bảo vệ môi trường, kêu gọi các đơn vị kinh doanh du lịch có tuyến chinh phục Phan Xi Păng chú ý giữ gìn sinh thái Hoàng Liên Sơn… Những việc làm đó là sự cụ thể hóa chủ trương phát triển du lịch song hành với bảo vệ môi trường mà Đảng bộ và chính quyền Sa Pa đã xác định. Công ty Du lịch Khám phá Việt - Vietdiscovery là một trong những đơn vị có nhiều sáng kiến bảo vệ môi trường sinh thái Phan Xi Păng, bởi đây là công ty lữ hành có tuyến đưa du khách chinh phục Phan Xi Păng hấp dẫn nhất, đã có chứng nhận là đơn vị tổ chức chương trình du lịch khám phá Phan Xi Păng tốt nhất do Sở Văn hóa - Thể thao và Du lịch Lào Cai cấp. Công ty cũng được cấp chứng nhận ý tưởng tốt nhất về quản lý du lịch sinh thái. Đối với cuộc sống đời thường của người dân Sa Pa, thì chủ trương giữ gìn môi trường sạch đẹp được phổ biến đến tận tổ dân phố và mỗi gia đình. Từ bắt buộc nay đã dần chuyển sang tính tự giác cao. Các tổ dân phố số 7, số 8 gần khu vực chợ Sa Pa, trước đây nhiều năm còn tình trạng nhiều rác thải ngoài đường phố, ngõ xóm, nhưng vài năm trở lại đây đã luôn phong quang sạch đẹp. Cùng với sự phát triển của du lịch Sa Pa, mỗi người dân, mỗi gia đình đều nhận thấy lợi ích của việc giữ gìn vệ sinh môi trường.


Tấm biển chào mừng gắn với thông điệp tại trung tâm thị trấn Sa Pa.

Đối với sự tiến bộ rõ rệt về cảnh quan môi trường chung của khu vực trung tâm thị trấn, không thể không nhắc đến vai trò của Xí nghiệp Môi trường đô thị Sa Pa, trực thuộc Công ty Môi trường đô thị Lào Cai. Đây là đơn vị công ích, hoạt động theo mô hình đảm bảo vệ sinh môi trường và cảnh quan như các đơn vị môi trường đô thị trong toàn quốc. Những vườn hoa, công viên, cảnh quan công viên hồ trung tâm; những thùng rác đặt ở những vị trí hợp lý; các anh chị công nhân ngày đêm góp phần cải thiện môi trường du lịch thêm trong lành và hấp dẫn.

Thị trấn Sa Pa ngày nay đang hình thành rõ nét thành một đô thị du lịch nơi lưng trời hùng vĩ. Cùng với sự quan tâm đầu tư của tỉnh, thì Sa Pa cũng đang phát huy tốt nội lực để vươn lên, trong tương lai gần sẽ trở thành một thị xã vùng cao bên núi Hoàng Liên, là trung tâm du lịch lớn khu vực Tây Bắc và tiếp tục vươn lên thành phố - như mong mỏi của bao người về một thành phố trong sương. Trong đó, không thể thiếu vai trò của việc giữ gìn môi trường du lịch, đảm bảo cho cuộc sống của người dân và khách du lịch luôn trong không gian xanh - sạch - đẹp. Sa Pa xinh đẹp - Sa Pa trong lành đã trở thành ấn tượng trong du khách và điều quan trọng là những thành quả cải thiện môi trường cần phải được giữ gìn thường xuyên, liên tục, để Sa Pa phát triển đúng định hướng, ngày càng hấp dẫn và trở thành biểu tượng của sự hài hòa giữa cuộc sống với thiên nhiên.